Dossier online geschillenoplossing

Computerrecht 2001/5, p. 231-260

Gastredactie: A.R. Lodder en R.W. van Kralingen, Inleiding, p. 231.
A.R. Lodder, eADR of ODR: wereldwijde geschillenoplossing, wereldwijd recht?, p. 232-239.

In dit artikel wordt ingegaan op de elektronische variant (eADR) van alternatieve geschillenoplossing, veelal aangeduid met de term ODR (Online Dispute Resolution). Na een kort offline ADR-uitstapje, worden achtereenvolgens belangrijke internationale en EU beleidsstukken behandeld en wordt een overzicht gegeven van de aanbieders van eADR. Tenslotte wordt ingegaan op de mogelijkheid van wereldwijde geschillenbeslechting en het ontstaan van wereldwijd recht, waarbij vooral aandacht wordt besteed aan obstakels die er liggen op de weg daar naartoe, zoals de gebruikte taal en interferentie met de nationale rechter.

J.J. Borking, GESCHILLENOPLOSSING VAN OFFLINE NAAR ONLINE De visie van de Stichting Geschillenoplossing Automatisering, p. 240-244.

Sinds 1989 zorgt de Stichting Geschillenoplossing Automatisering (SGOA) met succes voor Alternative Dispute resolution (ADR) op het gebied van Informatie en Communicatie Technologie (ICT). In deze bijdrage wordt ingegaan op de mogelijkheden de geschillen van de SGOA online te beslechten.

M. Bonthuis-Krijger, ODR.NL: Grensoverschrijdende online alternatieve geschillenbeslechting, p. 245-246.

ECP.NL, het platform voor elektronisch zaken doen, is een nationaal samenwerkingsverband van partijen met als doel: de versnelde en gecoördineerde invoering van elektronisch zaken doen in Nederland. Daarnaast onderhoudt ECP.NL contacten en wisselt kennis uit met internationale organisaties als de Verenigde Naties, de OESO en de Europese Commissie. ECP.NL geeft voorlichting en initieert en regisseert projecten en werkgroepen op het gebied van vertrouwen, technieken en standaarden, onderwijs en onderzoek en actuele nationale thema’s. Het bevorderen van het vertrouwen in elektronisch zaken was aanleiding voor de start van het project ODR.NL. Het doel van deze online dienstverlening is een veilige e-commerce omgeving creeëren.

T. Heremans, Een blik op online geschillenbeslechting in België, p. 247-252.

Anders dan in Nederland worden in België al (domeinnaam)geschillen online beslecht. In deze bijdrage wordt de procedure van CEPINA besproken en worden de eerste uitspraken geanalyseerd. Daarnaast wordt ingegaan op het ECODIR-project dat als doel heeft goedkope alternatieve geschillenbeslechting aan de consument aan te bieden en eind dit jaar online moet zijn.

T.J.M. de Weerd en R.W. van Kralingen, De WIPO Domeinnaamarbitrage-procedure, p. 252-260.

Bij vier door de ICANN geaccrediteerde arbitrage sites kan op dit moment online een domeinnaamgeschil (in hoofdzaak betreffende .com, .net en .org domeinnamen) worden voorgelegd. Het WIPO Arbitration en Mediation Center behandelt verreweg de meeste van deze zaken. In deze bijdrage wordt de ICANN-procedure uiteengezet en worden de beslissingen van de WIPO geanalyseerd en gerubriceerd.

Inleiding

De afgelopen jaren is het belang van laagdrempelige methoden voor geschillenoplossing toegenomen. Hiervoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen. In de eerste plaats is de psychologische drempel om een gerechtelijke procedure te beginnen, zeker voor consumenten en kleine bedrijven, hoog. Daarnaast zijn er de juridische complexiteit en de kosten die, in ieder geval in de perceptie van veel potentiële procespartijen, een belemmering vormen om naar de rechter te gaan. Zeker als we in ogenschouw nemen dat de financiële belangen bij met name consumentengeschillen klein zijn. In de derde plaats zorgt de overbelasting van de rechterlijke macht voor lange procedures en daarmee voor langdurige perioden van onzekerheid. Tenslotte is voor het toenemend aantal grensoverschrijdende (consumenten)transacties de procedure voor de nationale rechter minder geschikt.

De bovengenoemde oorzaken hebben tot verschillende initiatieven voor Alternatieve (Online) Geschillenoplossing (ADR) geleid. Het belang van ADR is ook door de Nederlandse en Europese overheden gesignaleerd, wat heeft geleid tot steun voor een aantal projecten, deels voor online geschillenoplossing (ODR). De eerste initiatieven op het gebied van online geschillenoplossing staan echter nog in de kinderschoenen. Anders is dit voor de Verenigde Staten, waar de afgelopen twee jaar een aantal succesvolle ODR-initiatieven tot bloei is gekomen. De bekendste is wellicht Squaretrade, dat als onafhankelijk geschillenoplosser conflicten onder andere voortkomend uit transacties op de veilingsite eBay helpt oplossen. Andere bekende ODR aanbieders zijn Smartsettle en ClicknSettle. Ook de ODR-procedure van de ICANN voor het oplossen van domeinnamengeschillen heeft veel aandacht gekregen.

In dit dossier wordt zowel ingegaan op algemene ontwikkelingen als op een aantal bestaande en toekomstige ODR-procedures. Als eerste zet Lodder het algemeen kader voor ODR uiteen, waarbij wordt ingegaan op de verschillende vormen die ODR kan aannemen en de randvoorwaarden die moeten worden vervuld om ODR succesvol te laten zijn. Daarnaast wordt een overzicht van aanbieders van ODR gegeven en worden mogelijke gevolgen van ODR, zoals het ontstaan van ‘wereldrecht’, besproken.

Borking gaat vervolgens in op de mogelijkheden de voor IT-juristen bekende SGOA-procedure online te voeren. Hij constateert hierbij dat de SGOA-procedure zich niet leent voor volledige online afhandeling, maar dat er wel mogelijkheden zijn om onderdelen van de procedure via internet te laten lopen.

Bonthuis-Krijger bespreekt een initiatief van ECP.NL waarin een eerder initiatief e-mediation.nl is opgegaan: ODR.NL. Naast het opzetten van een ODR informatie-site kent het project drie onderdelen: het online afhandelen van klachten, een online mediation procedure en online arbitration.

Op de situatie in België wordt ingegaan door Heremans. Enerzijds bespreekt hij het met ODR.NL vergelijkbare Belgische initiatief: ECODIR. Anderzijds gaat hij in op de Belgische online procedure voor domeinnaamgeschillen.

De WIPO domeinnaamgeschillen-procedure wordt beschreven door De Weerd & Van Kralingen. Behalve een overzicht van het verloop van de procedure, wordt een aantal zaken die de belangrijkste aspecten van de procedure illustreert behandeld.

Hoewel, zoals eerder gezegd, ODR nog in de kinderschoenen staat, verwachten we dat in de toekomst het praktische belang van ODR zal toenemen. Voor zowel onbekenden met het verschijnsel ODR als al in het onderwerp ingevoerden bevat het voorliggende dossier de informatie die nodig is om in de toekomst de ontwikkelingen omtrent ODR goed te kunnen (blijven) volgen.

Naar overzicht dossier